Megakampania Wiki
Advertisement


Wojna polsko-bułgarska o wschodnie Węgry - wojna prowadzona między styczniem i grudniem 1589 roku, pomiędzy Królestwem Polski i Księstwem Węgier a Sułtanatem Bułgarii. Konflikt ten miał na celu odbicie okupowanych przez Bułgarów terytoriów węgierskich na wschodzie, a w konsekwencji również nawrócenie tamtejszej ludności na wiarę katolicką.

Geneza wojny

Polscy władcy przez wiele wieków nie interesowali się (z nielicznymi odstępstwami) co dzieje się za ich południowymi granicami. Jednak około sto lat temu sytuacja się zmieniła i południe stało się jednym z głównych kierunków polskiej dyplomacji i ruchu wojsk. Stało się tak z powodu powolnego, lecz nieubłaganego upadku tengryjskiego Chanatu Węgier, który był systematycznie podbijany przez islamskie sułtanaty Chorwacji i Bułgarii. Dodatkowo potężne problemy wewnętrzne szargały coraz słabszym państwem węgierski, od którego oderwały się małe państewka Nitry i Pesztu. Królowie polsko-czescy widząc niezatrzymany pochód muzułmanów chcieli zająć jak najwięcej terytoriów, aby stworzyć bufor między nimi a agresywnym Islamem. Z tego powodu po kilku wojnach z słabymi tengryjskimi państwami węgierskimi Polacy weszli w posiadanie całych północnych Węgier, które intensywnie nawracali na wiarę chrześcijańską przy udziale polskiej Inkwizycji. W 1584 roku król Kazimierz III zarządził utworzenie z podlegających mu terenów za linią Karpat Księstwa Węgier, które miało podlegając Polsce i chronić ją od prawdopodobnych ataków ze strony południa. Król polski by wzmocnić nowego wasala postanawia wykorzystać okazję i zaatakował przegrywającą w wojnie z Serbami i Włochami,  Bułgarię.

Przebieg wojny

Styczeń - Marzec

2 stycznia 28 tysięczna armia polska pod dowództwem Jerzego Reja przekroczyła granicę polsko-bułgarską w Mołdawii i wkraczając na wrogie terytorium rozpoczyna oblężenie miasta Maros. Rej zakładał (co później okazało się prawdą) iż siły bułgarskie (po już praktycznie przegranej dla nich wojny z Serbami) praktycznie nie istnieją, postanowił więc podzielić swoje siły na dwie równe części. 14 tysięcy żołnierzy pozostawił pod Maros, a z drugą połową armii 18 stycznia udał się zdobyć twierdzę w Hunyad. W drugiej połowie lutego król Kazimierz wysyła na teren "walk" dodatkowe 14 tysięcy żołnierzy, którzy zostają skierowani do Tirgoviste. Na początku marca wyzwolone zostaje po kapitulacji bułgarskiej załogi pierwsze większe miasto węgierskie, Maros. W drugiej połowie marca armia polska wraz z siłami węgierskimi i czeskimi rozpoczyna oblężenie twierdzy w Tirgoviste, która blokuje dostęp do reszty terytoriów bułgarskich.

Kwiecień - Sierpień

28 kwietnia zostaje podpisany pokój między Serbami i Włochami a pokonaną Bułgarią i Anatolią. Sułtanat Bułgarski oddaje dużą część swoich zachodnich ziem, a władcy Anatolii zrzekają się części terenów północnej Grecji. Po wygranej wojnie Serbia dwukrotnie powiększa swoje terytorium. W drugiej połowie lipca upadają twierdze w Tirgoviste i Hunyad, jedynie południe Bułgarii nie jest okupowane przez siły polsko-czesko-węgierskie. Na początku sierpnia 36 tysięczna armia czeska zostaje wycofana z wojny, aby ograniczyć straty wśród żołnierzy. W tym samym czasie 14 tysięczna armia polska i 9 tysięczne siły węgierskie kierują się w stronę Silistrii nad Morzem Czarnym, w celu pokonania na wprędce zwerbowanej 8 tysięcznej armii bułgarskiej.

Bitwa o Silistrę - 12 sierpnia 1589

Siły polsko-węgierskie dowodzone przez Węgra Józefa Frangepana przybywają nad Morze Czarne 12 sierpnia. Węgierski generał wydał natychmiast rozkaz o jak najszybszym zaatakowaniu znajdującej się w Silistrii armii wroga, w przeciwnym razie pozostawieni samym sobie bułgarscy żołnierze mogliby w przyszłości napsuć krwi Polakom i Węgrom. Atak na siły generała Iwana Asena Marinowa w pełni się udał, Bułgarzy zostali wycięci w pień. Armia polsko-węgierska straciła ponad tysiąc piechurów i niecałe trzy setki kawalerzystów.

Sierpień - Grudzień

Po bitwie o Silistrę Jerzy Rej przerzuca 14 tysięcy żołnierzy stacjonujących dotąd pod Marosz w kierunku południowej Bułgarii. 6 września zostaje zdobyty przez Polaków Temesz, który jest najbardziej na zachód wysuniętym terytorium węgierskim zajmowanym przez Bułgarię. Przez kolejne 3 miesiące żołnierze polscy przy wsparciu Węgrów zdobywają i okupują wszystkie bułgarskie ziemie. Jedynie stolica Sułtanatu - Wielkie Tarnovo - nadal się broni.

Traktat pokojowy

12 grudnia 1589 roku polski władca widząc swoje pełne zwycięstwo postanowił wysłać emisariuszy do sułtana Michała V, który przebywał w oblężonym Wielkim Tarnovie. Rozpoczęły się rozmowy pokojowe, które były prowadzone w obozie pod murami bułgarskiej stolicy. Pozycja negocjacyjna sułtana była skrajnie słaba, a to z powodu całkowitej klęski w wojnie obronnej przeciwko Polsce. Wiedząc o tym, władca Sułtanatu Bułgarii 16 grudnia zaakceptował warunki pokojowe podyktowane przez Polskę. Wedle postanowień zawartych w traktacie pokojowym do Węgier miały wrócić terytoria węgierskie okupowane dotąd przez Bułgarów (tj. Marosz, Temesz i Hunyad), ponadto sułtan zobowiązał się wypłacić jednorazowy trybut oraz spłacać reparacje wojenne.

Skutki wojny

Wojna ta przyczyniła się do umocnienia pozycji książęcych Węgier, które odzyskały już prawie połowę ziem historycznie związanych na stałe z nimi. W lutym 1590 książę węgierski zwrócił się do polskiego króla z prośbą o przyznanie Węgrom statusu marchii. Król Kazimierz III przychylił się do tej prośby, co oznaczało dalsze wzmocnienie Węgier, ale tym samym zmniejszyło ich zależność od Polski.

W zupełnie odwrotnej sytuacji znalazł się Sułtanat Bułgarii, który po przegranych wojnach z Serbami oraz Polakami i Węgrami stanął w obliczu ponownego upadku. Bułgaria w ciągu roku skurczyła się do zaledwie swoich rdzennych terytoriów. Biorąc pod uwagę bardzo prawdopodobne duże zadłużenie bułgarskiego skarbu oraz praktycznie rozbite wojsko Bułgaria stanęła na krawędzi zagłady. Jej jedyną szansą (lecz również bardzo prawdopodobnym zagrożeniem) jest sojusznik, w postaci Sułtanatu Anatolii, który może wspomóc odbudowę kraju. Jednak Anatolia równie dobrze sama może podbić bardzo osłabioną Bułgarię. Przetrwanie tego państwa zależy od zdolności dyplomatycznych sułtana Michała V.

Advertisement