FANDOM


Stub-icon.png Ta strona to zalążek artykułu. Jeśli możesz, rozbuduj go.

Truso - miasto portowe w północnej Polsce, nieopodal ujścia Wisły; jeden z największych i najbogatszych portów bałtyckich.

Historia

Prusowie i Litwini

Pierwsze informacje o Truso pochodzą z połowy IX w. Było ono wtedy wioską rybacką zamieszkiwaną przez Prusów. Przebiegał tędy także Bursztynowy Szlak, przez co wielu mieszkańców zajmowało się poławianiem bursztynu. Pruscy wysocy wodzowie toczyli walki najpierw ze Żmudzinami, a następnie z Litwinami, ze zmiennym szczęściem - raz to Prusowie, raz to władcy z dynastii Dragunsów byli górą. Ostatecznie w 934 roku Prusowie zostali podbici przez Litwę, a ich terytorium włączone do jednoczącego wszystkie bałtyjskie plemiona wielkiego księstwa. Truso pozostawało w litewskich rękach aż do 1117 roku, gdy rządzący Polską i Czechami Karol postanowił skorzystać z toczącej się w państwie rządzonym wówczas przez Virmantasa wojny domowej. Litwini ponieśli klęskę i musieli przekazać Polakom całe Prusy, w tym Truso.

I Republika Pruska

Król Karol nie mógł bezpośrednio zarządzać całymi zdobytymi podczas wojny terenami, więc, korzystając z położenia Truso u ujścia Wisły i na trasie Bursztynowego Szlaku, a także zważając na utratę w wyniku podziału Trójmonarchii Gdańska, postanowił utworzyć w 1120 r. republikę kupiecką, która została nazwana Republiką Pruską. Jej stolicą zostało Truso, a tytuł wielkiego starosty otrzymał brat króla, Jakub. Dzięki działalności króla, zachęcającego kupców do osiedlania się w nowej republice, wkrótce na czoło wybiło się kilka rodów patrycjuszy - Olelkowiczowie, Małachowscy, Lubomirscy i Leszczyńscy. Po zwycięstwie Krystyna Mazowieckiego w jego buncie przeciw Karolowi, Republika została podporządkowana Królestwu Czech. Gdy brat Karola, Prendota, zbuntował się przeciw królowi, Jakub poparł Karola. Prusy były zostały także zaatakowane przez Litwinów, którzy do swojego państwa przyłączyli Sambię. Po zwycięstwie Prendoty i przejęciu przezeń korony czeskiej w 1127 r., Republika uniezależniła się. Niepodległość ta dla wielkich starostów skończyła się w 1166 roku, gdy Truso zdobył wysoki wódz Zelandii, Sturla, ostatecznie podbił I Republikę Pruską.

Pogańskie panowanie

Zelandczycy zmuszeni byli walczyć z królową Anną Sprawiedliwą z Pomorza. Gdyby nie atak króla Kazimierza z Polski, przegraliby. Ostatecznie Truso pozostało w rękach wikingów. Zmuszeni także byli do walki z Litwinami, angażując się w trawiące ten kraj bunty. Musieli także walczyć z czesko-pomorską koalicją, chcącą odbić Truso dla Królestwa Czech. I tym razem atak na Pomorzan ze strony Polski uchronił wikingów przed klęską z rąk królowej Anny. Czesi pod rządami Prendoty II nie ustawali jednak w swoich wysiłkach i ostatecznie w 1186 roku Truso zostało przyłączone do Czech.

Rządy czeskie

Truso pozostawało częścią czeskiej domeny królewskiej pod rządami Prendoty II i Ludmiły Nieludzkiej. Dzięki nim miasto i port powoli zaczęły ponownie się rozwijać. Miasto zostało oblężone podczas powstania niejakiego księcia Stanisława, który dysponował roszczeniami do czeskiego tronu, przez oddziały arcybiskupa chełmińskiego. Jego własne ziemie zostały jednak podbite przez księcia Kujaw, wasala króla Polski Wielisława I, Gaudentego. W ten sposób Truso stało się czeską enklawą w Prusach. Kolejnym problemem dla mieszczan i króla czeskiego Patryka I było utworzenie przez Wielisława II nowej, drugiej już Republiki Pruskiej. Jej głównym miastem stał się Bramborsk w Sambii. W roku 1234 Wielisław postanowił skorzystać z okazji, jaką był udział króla czeskiego, Mieszka III w krucjacie i odzyskać Truso, do którego roszczenia posiadali wielcy starości. Po trwającej dwa lata wojnie Truso zostało włączone do Polski.

II Republika Pruska

Miasto zostało włączone do Republiki Pruskiej. Choć stolicą republiki pozostał Bramborsk, Truso stało się głównym jej portem z racji swojego położenia w ujściu Wisły. Miasto szybko się rozwijało i bogaciło i wkrótce przegoniło w obrotach handlowych pomorski Gdańsk. Wraz z bogactwem rosła duma i potęga wielkich starostów, którzy zaczęli mieszać się w politykę wewnętrzną kraju. W 1283 roku wielki starosta Bończa Poraj zażądał abdykacji króla Stefana i koronacji jego siostry, Dobrawy. W tym spisku działał samodzielnie (choć wkrótce otrzymał wsparcie księcia Śląska Janusza II, Małopolski Spytka III i hrabiego Lubusza Dytryka), co pokazuje bogactwo i potęgę Republiki. Innym buntem, w którym Prusacy brali udział było powstanie księżnej Agnieszki z Grodna, która chciała zdetronizować króla Gierołta I na korzyść jego brata, Wielisława. Prusacy pod dowództwem Krzesława Pomiana ponieśli jednak klęskę. Wielki starosta (notabene, ten sam) wsparł także księżną Gertrudę Lubomelską w jej buncie przeciw Pawłowi I, mającemu osadzić na tronie księcia morawskiego, Vanka. Również i tym razem przegrali.

Republika pozostawała częścią Królestwa aż do 1351 roku, gdy po buncie Witosza II Poraja i przejęciu władzy przez Boguchwała uniezależniła się. To niepodległe państwo przetrwało jednak tylko siedem lat, bo w 1358 r. wikingowie ze Skanii zdobyli Sambię, niszcząc Republikę. Trusi stało się wówczas niezależnym państewkiem. Boguchwałowi udało się jednak przekonać hrabiego Bartosza do złożenia hołdu.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.