FANDOM


Rzeczpospolita Polska - państwo powstałe w 1653 r. w wyniku zamachu stanu przeprowadzonego przez szlachtę z magnatami na czele w Królestwie Polski. Istniało do 1657 r., gdy swój zamach stanu przeprowadziła królowa Scholastyka, wprowadzając monarchię despotyczną.

Historia

Zamach stanu z 1653 r.

W trakcie wojny polsko-kijowskiej w Polsce znaczne znaczenie zdołała zdobyć szlachta, której wpływ na rządy stopniowo rósł. Wkrótce zawiązała ona spisek, mający przekazać im władzę nad krajem. Korzystając z łapówek, szantaży, a także koneksji rodzinnych w armii i w aparacie administracyjnym, potężni magnaci stopniowo, krok po kroku wprowadzali swój plan w życie.

Wreszcie w 1653 r., po kolejnej wojnie, nobilowie zdobyli wystarczającą ilość wpływów na rządy w państwie, by ubezwłasnowolnić królową Scholastykę i na zwołanym sejmie ogłosić powstanie, w miejsce dotychczasowej monarchii administracyjnej, nowego ustroju - republiki szlacheckiej. Zmniejszyło to stabilność w państwie, lecz wzrosło morale służących w armii szlachciców, rozmiar korpusu dyplomatycznego i tolerancja dla innych religii. Tak powstała Rzeczpospolita Szlachecka.

Rządy magnatów

Pierwszą decyzją nowego rządu było przyznanie władzy szlachcie w nowych prowincjach, w celu zadowolenia zwolenników magnatów, którzy wspierali ich w zamachu stanu. Następną była odbudowa zasobów ludzkich po ostatnich wojnach w celu ponownego osadzenia chłopów na polach.

Przejęcie władzy przez szlachtę miało także konsekwencje w postaci znacznego spadku dochodów skarbca, a to głównie z powodu z powodu kryzysu władzy i korupcji wśród magnaterii i szlachty. Obciążony utrzymaniem infrastruktury i armii budżet znalazł się w efekcie na deficycie. W efekcie postanowiono rozwiązać armię zaciężną.

W 1654 r., na kolejnym zjeździe sejmu, szlachta zażądała nowych przywilejów. Nie mogąc się sprzeciwić Scholastyka zgodziła się na to. Był to jednak jeden z elementów jej planu odzyskania władzy. W następnym roku, za zgodą sejmu, aparat administracyjny rozpoczął stabilizację sytuacji wewnętrznej w kraju. Mimo wzrostu dochodów z podatków budżet zamykał kolejne miesiące z deficytem. W tej sytuacji sejm zmienił skład rady królewskiej, na miejsce drogo sobie ceniącego swoje usługi poborcy podatków Bezpryma Czarnieckiego zatrudniono znanego naukowca, Czcibora Szafrańca.

W lipcu zakończyło się zawieszenie broni między Rusią Kijowską, a Rzeczpospolitą. W efekcie pogański sąsiad nałożył na Polskę embargo handlowe.

W lipcu 1656 stracił ważność nadany jeszcze przez królową Helenę przywilej dla szlachty. W efekcie znacząco spadły jej wpływy na rządy w kraju. Te były jednak nadal wysokie, więc Scholastyka postanowiła jeszcze poczekać ze swoim ruchem. Mimo to ich wpływy, głównie z powodu używania zawodowej armii, a nie powoływanych pod broń rycerzy, zaczęły powoli maleć. Niedługo później, na kolejnym zebraniu sejmu, uchwalono reformę armii, która wprowadzała do niej korpusy inżynieryjne.

W październiku duńscy mieszkańcy Lollandu zażądali autonomii. Pomimo znaczącego sprzeciwu Scholastyki, szlachta na zwołanym doraźnie sejmie postanowiła spełnić ich żądania.

Królewski zamach stanu

W kwietniu 1657 r. wygasły kolejne przywileje nadane szlachcie. Tym razem królowa Scholastyka postanowiła działać. Zebrała wokół siebie lojalistów z szeregów armii, aparatu administracyjnego, a także hierarchii kościelnej.

Wojska królewskie otoczyły sejmującą szlachtę i pochwyciły popierających wcześniejszy zamach stanu magnatów. Wkrótce zostali oni postawieni przed sąd, oskarżeni o zdradę stanu i straceni. Scholastyka na sejmie ogłosiła odtworzenie Królestwa Polski, a także wprowadzenie monarchii despotycznej. Spowodowało to gwałtowny spadek stabilności, a także zmalenie państwowego prestiżu. W ten sposób monarchini odzyskała pełnię władzy w kraju.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.