Megakampania Wiki
Advertisement

Piastowie śląscy - gałąź dynastii Piastów, wywodząca się od córki króla Janka Nieprawego, Elżbiety Piast oraz księcia Śląska Stanisława z Czarnkowa. Linia ta wymarła w 1268 r. na Bożenie, a w linii męskiej w 1214 r. na Bezprymie.

Lata 1026 - 1072

W 1026 r. królowi Polski i Pomorza Jankowi urodziło się pierwsze dziecko. Była to córka, którą nazwał Elżbieta. Oddana pod wychowanie matki, pochodzącej z Cesarstwa Franków królowej Mafaldy, przyjęła zwyczaje i język frankijski.

Po 16. latach, w 1042 r. król Janko dalej nie miał syna. Chcąc zabezpieczyć ciągłość rodu, postanowił wydać Elżbietę za mąż. Ponieważ jednak po ostatnim buncie wszyscy ważniejsi wasale króla znajdowali się w lochach, więc ten zaprosił na dwór pomniejszych rycerzy. Spośród nich wybrał przyszłego pana młodego - Stanisława z Czarnkowa. Wkrótce doszło do ślubu królewskiej córki ze zwykłym dworzaninem.

Gdy na świat w 1046 r. przyszedł wreszcie upragniony syn Janka, Mieszko, Elżbieta usiłowała go zgładzić. Rozgniewany król wtrącił ją do lochu i wypuścił dopiero, gdy dowiedział się o porodzie córki w więzieniu. By oddalić zagrożenie od Mieszka, nadał Stanisławowi hrabstwo Opola, a po odebraniu Wacławowi Borkowicowi tytułu - także księstwo Śląska. Świeżo upieczony możny pozostawał wierny królowi, lecz po jego śmierci, pod wpływem żony, wypowiedział Mieszkowi posłuszeństwo, chcąc osadzić Elżbietę na tronie. Próba ta, mimo wsparcia Warcisława II Kujawskiego nie powiodła się i małżonkowie trafili do lochów. Tam w 1059 r. zmarła Elżbieta. Stanisław zaś po trzech latach wyszedł na wolność i do śmierci pozostawał wierny koronie.

Stanisław z Czarnkowa i Elżbieta doczekali się piątki dzieci: Fryderyka, Gotfryda, Humberta, Robina i Mafaldy.

Lata 1072 - 1135

Po śmierci Stanisława władzę na Śląsku objął jego wnuk, a syn Fryderyka, także Stanisław. W chwili przejęcia władzy miał zaledwie 8 lat, a w 1073 r. zmarł. W tej sytuacji tron objął jego wuj, drugi syn Elżbiety, Godfryd. Ożenił się on ze Scholastyką Sieradzką, wnuczką księcia Kujaw, Warcisława II. Ten związek między oboma rodami został jeszcze wzmocniony małżeństwem Mafaldy z ówczesnym księciem Kujaw Miłoszem, który wkrótce zaowocował córką - Śmiechną, oraz Humberta z Ludmiłą, córką Siemowita, hrabiego Łęczycy i syna Warcisława I. Tymczasem Fryderykowi urodził się kolejny syn - Żegota, a Robinowi Salomea, córka księcia Braniboru Dobrogosta urodziła syna, także Robina. W następnych latach rodziły się kolejne dzieci: Elżbieta (Mafaldzie, 1074), Śmiechna (Humbertowi, 1075), Stanisław (Mafaldzie, 1077), Nawoja (Humbertowi, 1080), Masław (Fryderykowi, 1082), Lambert (Robinowi, 1085), Aldona (1086, Robinowi), Jolanta (1087, Humbertowi) i Twardomir (1089, Robinowi). Przez cały okres buntów kolejnych władców Mazowsza: Wielisława i Przemysława śląska linia Piastów pozostawała wierna Mieszkowi II. Rodu nie ominęła jednak również śmierć - w 1078 Śmiechna, córka Humberta zmarła, w 1094 r. to samo stało się z jej imienniczką, córką Mafaldy, a w 1099 r. zmarł też Fryderyk. Tymczasem Trójmonarchia rozpadała się - król Mieszko zmarł, i z racji tego, że był najstarszym przedstawicielem dynastii Piastów, tron Pomorza przejął Humbert. Jego potomstwo później dało początek łużyckiej gałęzi Piastów. Reszta pozostała na Śląsku, jako poddani króla Karola. Tymczasem Żegota doczekał się dwójki dzieci: Przybora (1097) i Beaty (1099)

W 1102, po 29 latach rządów, zmarł Godfryd. Władzę po nim objął jego bratanek, Żegota, ale nie na długo, bo zmarł po miesiącu. Tuż przed śmiercią urodziła mu się córka, Ryksa. W tej sytuacji koronę śląską przekazano synowi Żegoty, Przyborowi. Dalej pozostawał wierny królowi Polski i Czech. Tymczasem w 1109 zmarła Mafalda (jej dzieci i ich potomkowie były przedstawicielami dynastii Sieradzkich), a w 1110 Humbert. Na Pomorzu władzę po nim objął syn Fryderyka, Masław - założyciel pomorskiej linii Piastów.

W 1119 Przybor i jego siostra Beata zmarli, władzę przejęła ich siostra, Ryksa. Ożeniła się ona z Jakubem Nieostrożnym, wielkim starostą Republiki Pruskiej, a także doczekała czwórki dzieci: Eustachego (1124), Józefa (1127), Strasza (1128) i Dobrawy (1132). Tymczasem jednak w 1123 r. Krystyn Mazowiecki obalił Karola i przejął władzę w Polsce. W tej sytuacji Ryksa rozpoczęła działania, mające na celu ponowne osadzenie krewniaka na tronie. Wsparł ją w tym książę Małopolski, Snowid. Trwająca 3 lata wojna domowa zakończyła się klęską buntowników. Krystyn pozbawił księżną władzy, w skutek czego musiała się ona przenieść na Górny Śląsk.

Lata 1135 - 1200

Rządy Ryksy zostały ograniczone do dwóch hrabstw: Górnego Śląska i Opola. Wkrótce też, po zwycięskim buncie nowego księcia, Bruna Karolinga, przeciwko królowi Niemiec, Augustynowi, Śląsk został przyłączony do Niemiec. Wtedy to Ryksa, celem wzmocnienia swojej pozycji w państwie, zaaranżowała małżeństwa dwójki swoich dzieci - Strasza i Dobrawy - z członkami rodu Karolingów - Walpurgą, córką nowego króla Bruna, oraz z Sieghardem, księciem Badenii. Tymczasem Eustachy został zaręczony z Wisławą Brzozowską, a Józef - z hrabiną Cieszyna, Kazimierą Mazowiecką.

Wreszcie w 1142 r. Ryksa umiera, nie doczekawszy się wnuków. Te jednak wkrótce się pojawiły, mianowicie Jakub (1145, syn Eustachego), Wisława (1148, córka Eustachego), Agnieszka (1150, córka Józefa), Adelajda (1153, córka Strasza), Kazimierz (1154, syn Józefa), Dobroniega (1154, córka Strasza) i Wańko (1155, syn Eustachego). Niestety, Jakub zmarł w 1151 r. Tymczasem jednak Eustachy zaczął knuć w celu zdobycia tronu Pomorza, znajdującego się w rękach jego krewniaczki, Anny. Zawiązał w tym celu sojusz z królem Czech, Prendotą i wypowiedział, jako hrabia Cieszyna i Opola, posłuszeństwo Brunowi. Ofertę wasalizacji wkrótce złożył mu król Polski, Krystyn. Eustachy ją jednak odrzucił. W efekcie na jego ziemie wyruszyła polska wyprawa, która przyłączyła jego ziemie do Polski. Piastowie śląscy zostali pozbawieni wszystkich ziem, tak przez Niemców, jak i Polaków. Jedynie Józef zachował baronię Oświęcimia. Jednocześnie też, z bliżej nieznanych przyczyn, rozpadło się małżeństwo Eustachego i Wisławy. W tej sytuacji pojął on za żonę Śmiechnę Mazowiecką. Doczekał się z nią dwóch kolejnych córek: Małgorzaty (1158) i Bożeny (1186). W 1161 r. umiera Strasz. Tymczasem Agnieszka, córka Józefa żeni się matrylinearnie z Maciejem Brzozowskim, hrabią Cieszyna. Owocem tego związku jest syn, Maciej (1168).

W 1171 r., po objęciu tronu Polski przez Kazimierza, uaktywniła się opozycja propiastowska w postaci księcia Małopolski, Świętopełka Brzozowskiego. Wypowiada on nowemu królowi posłuszeństwo, żądając jego abdykacji na rzecz syna króla Karola, Odona. Wkrótce dołączyli do niego: księżna Kujaw Wolisława Sieradzka, hrabia-biskup Górnego Śląska Przemysław, a także Agnieszka. Po dwóch latach walk, mimo wsparcia księżnej Wielkopolski, Wszebory, bunt kończy się klęską rebeliantów. Agnieszka trafia do lochu, w którym w 1178 r. umiera. Umierają także: Wańko (syn Eustachego, 1175) i mąż Agnieszki, Maciej (1179). W efekcie władzę nad Cieszynem przejmuje Maciej junior. Ten został zaręczony z o dziewiętnaście lat starszą Śmiechną Legnicką, z którą ożenił się po uzyskaniu pełnoletności

Kolejne lata upływały pod znakiem lojalności śląskich Piastów względem Mazowieckich. Ród jednak zaczął wymierać - wielu jego członków umierało (np. Eustachy w 1186, Józef w 1187, Adelajda w 1197), a rodziło się mało dzieci (jedynie córka Macieja i Śmiechny, również Śmiechna w 1185).

Lata 1200 - 1268

Ród wymierał dalej, bowiem z tego świata odeszli: Małgorzata, córka Eustachego (1206), Maciej junior (1208), Dobrawa, córka Ryksy (1210, jej i Siegharda z Badenii dzieci były przedstawicielami dynastii Karolingów), Kazimierz, syn Józefa (1214). Tymczasem jednak Bożena, córka Eustachego ożeniła się z Tomaszem Ogończykiem, który wkrótce został wielkim starostą Republiki Pruskiej z nadania Wielisława II Śmiałego. Śmiechna z Cieszyna zaś ożeniła się matrylinearnie z Bożydarem z Wyszkowa. W 1209 r.. urodził im się syn, Gościwuj. Zaborczy i okrutny władca Śląska i Wielkopolski, Wielisław zamordował go jednak wkrótce po urodzeniu. Następne dziecko Śmiechny, Jolanta przeżyła tylko trzy lata (1212 - 1215), a trzecie, Bezprym, urodzony w 1214 r. podzielił los brata. Okrutna ręka księcia, żądnego władzy nad Cieszynem, dosięgła również Śmiechnę - została ona w 1218 r. zabita. Tragedia Śmiechny i jej rodziny została opisana w jednym z najstarszych polskich dramatów - "Zabójstwo dzieci cieszyńskich". W ten sposób po śmierci Wisławy, córki Eustachego w 1236 r. jedyną przedstawicielką Piastów śląskich została jej przyrodnia siostra, Bożena. Nie doczekała się jednak dziecka z Tomaszem, lecz stało się to z jej drugim mężem, pochodzącym z pomniejszego rodu Wiesławem. Jej córka, Śmiechna, była już członkinią jego rodu oraz matką późniejszego księcia Kujaw, Wiesława III Jasło. Sama Bożena zmarła w 1268 r.

Advertisement