FANDOM


Andrzej z Torunia (1340 - 1420) - polski szlachcic, regent Królestwa Polskiego za panowania królowej Zwinisławy, feudalny książę Prus.

Życiorys

Regencja Leszka Sypniewskiego

Pochodzenia Andrzeja pozostaje nieznane - nie mamy żadnych informacji o jego rodzinie, ani o jego młodości. Nie wiemy również, kiedy dostał się na dwór królewski. Był jednak świetnym żołnierzem i odznaczał się wyjątkową lojalnością wobec korony, dzięki czemu został on dowódcą gwardii przybocznej króla Boguchwała.

Po śmierci króla w 1373 r. regencję nad rządami małoletniej królowej Zwinisławy objął mistrz szpiegów na królewskim dworze, Leszek Sypniewski. Wielokrotnie usiłował on zamordować młodą władczynię. Ostatecznie postanowił on wziąć sprawę we własne ręce i osobiście zaszlachtować królową. Powstrzymała go przed tym straż, na czele której stał właśnie Andrzej. W uznaniu dla jego odwagi i lojalności rada królewska jemu powierzyła tytuł i władzę regenta.

Pierwsze decyzje

Andrzej powierzył opiekę nad młodziutką monarchinią jej dotychczasowemu opiekunowi, staroście Gorlic i wojewodzie, Gniewoszowi; sam zaś zajął się rządami w kraju i stabilizacją sytuacji wewnętrznej. Jego pierwszym ruchem było wysłanie królewskiego kanclerza i dyplomaty, biskupa Imrama z Jędrzejowa, na dwór księcia Wielkopolski, Dalimira. Nie poprzestał jednak tylko na tym. Na wiosnę 1374 r. udało mu się zaaranżować małżeństwo pomiędzy oboma przedstawicielami rodu Mazowieckich. Dalimir i Zwinisława zostali ze sobą zaręczeni, a ślub miał się odbyć od razu po osiągnięciu przez nich pełnoletności.

Wojna z Rusią

W kwietniu 1375 r. wojnę Polsce wypowiedziała władczyni obydwu Rusi, Jewdokia Mądra. Jej celem było odzyskanie Grodna. Andrzej, zdając sobie sprawę ze skali zagrożenia, natychmiast wprawił w ruch polską machinę dyplomatyczną. Prosi o wsparcie Domana Mazowieckiego, wielkiego mistrza zakonu Santiago, a także zdołał uzyskać finansowe wsparcie od papieża Marka IV. Podczas gdy wojska królewskie pod wodzą Gniewosza z Gorlic wyruszyły pokonać najeźdźców, Andrzej zarządzał krajem z bezpiecznego Krakowa.

W styczniu 1376 r., wiedząc o znaczącej, pomimo zwycięstwa Polaków pod Grodnem, przewadze liczebnej Rusinów, Andrzej decyduje się, za pewną opłatą, wezwać na pomoc zakon krzyżacki. Bacząc na fakt, że Krzyżacy posiadali wiele zamków na polskich ziemiach, wielki mistrz Pokshayka Praksjutyd decyduje się wysłać duży kontyngent rycerzy i żołnierzy zakonnych ze wsparciem. W dużej mierze dzięki ich wsparciu w kwietniu Polacy odnieśli wielkie zwycięstwo pod Sejnami. Później jednak przyszła sromotna klęska pod Pińskiem, więc Andrzej ponownie interweniował za granicą, tym razem u Joannitów. Ich wielki mistrz, Centolh Karoling również zgodził się wspomóc Polaków. Z tymi siłami, a także przybyłą całą armią zakonu Santiago, Polacy przeszli do ofensywy i w 1377 r. udało im się odnieść zwycięstwo i zmusić Jewdokię do zawarcia pokoju. Historycy obecnie są zgodni, że byłoby to możliwe, gdyby nie dowódcze talenty Gniewosza z Gorlic oraz umiejętna dyplomacja regenta Andrzeja.

Ostatnie lata regencji

Po szczęśliwym zakończeniu wymagającego konfliktu z Rusią Andrzej, korzystając ze swojej pozycji, postanowił wżenić się w dynastię Mazowieckich. Kontynuując swoją politykę pojednania pomiędzy gałęzią wielkopolską i królewską, zaręczył się z córką króla Gierołta II, Beatą.

Następnym ruchem regenta była rozbudowa infrastruktury państwie - rozbudował zamek w Olkuszu, przebudował zamek na Wawelu, powiększa plac treningowy w Czersku, a także funduje budowę nowej stoczni w Królewcu w Sambii.

Były to jednak ostatnie decyzje Andrzeja jako regenta, bowiem w lecie 1379 r. królowa Zwinisława osiąga wiek pełnoletni i samodzielnie przejmuje władzę w państwie. Niestety, wkrótce po jego ustąpieniu z urzędu księżna Kujaw, Anastazja zażądała ustąpienia królowej z tronu na rzecz Dalimira. Do ślubu nie doszło, a narzeczeni znaleźli się w stanie wojny.

Książę Prus

W trakcie trwania wojny domowej Andrzej, pomimo więzów rodzinnych z Dalimirem (został jego wujem) pozostał lojalny wobec królowej Zwinisławy, prawdopodobnie brał udział w walkach po jej stronie. W nagrodę za lojalność i wsparcie tak podczas regencji, jak i w trudnych chwilach wojny domowej, Zwinisława nagrodziła Andrzeja nobilitacją oraz włościami w Prusach - bogatymi portami w Truso i Królewcu, a także tytułem księcia całych Prus. Przez całe życie pozostawał wiernym wasalem królowej, wspierając ją, głównie radą, w trakcie jej rządów. Zmarł w 1420 r., a jego następcą na tronie księcia Prus został jego syn, Jarosław.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.