Megakampania Wiki
Advertisement

Abbasydzi - dynastia pochodzenia arabskiego, rządząca w Kalifacie (z długimi i licznymi przerwami) od 750 r. do dziś.

Historia

Obalenie Ummajadów.

Abbasydzi swój rodowód wywodzą od stryja Proroka Mahometa, Abbasa (od niego dynastia wzięła swoją nazwę). Przez wieki byli oni w opozycji do Ummajadów, pochodzących z innego plemiennego klanu, co Prorok. Wykorzystując argumenty złego zarządzania państwem oraz wad moralności, prawnuk Abbasa, Muhammad ibn Ali rozpoczął kampanię, mającą zdyskredytować kalifów. Działania te osiągnęły punkt kulminacyjny, gdy za rządów Marwana II wybuchło powstanie innego potomka Abbasa, imama Ibrahima. Początkowo Abbasydzi ponosili klęski, a sam Ibrahim trafił do lochu, gdzie zmarł, lecz dowództwo nad nimi przejął As-Saffah, i pod jego komendą rebelianci odnieśli nad wojskami kalifa wielkie zwycięstwo. Dzięki temu mógł on sam ogłosić się kalifem. Wielu Ummajadów zostało przezeń zabitych, lecz część, korzystając z konfliktu pomiędzy arabskimi a niearabskimi (np. perskimi) zwolennikami Abbasydów utworzyli własny kalifat w Hiszpanii, ze stolicą w Kordobie. Po śmierci As-Saffaha władzę przejął jego brat, Al-Mansur.

Osłabienie

Za rządów kolejny kalifów, od Al-Mahdiego do Al'Mu'tazza Nieprawego, rządy kalifów ciągle słabły. Było to spowodowane kilkoma czynnikami - konfliktem sunnitów z szyitami, zwieńczony powstaniem tych drugich w Mekce w 756 r. i utworzeniem państwa Idrysydów, konflikt z możnymi rodami perskimi, walki z Bizancjum o ziemie w Anatolii i Syrii. Najważniejszym z nich było jednak utworzenie składającej się z tureckich i perskich niewolników lojalnej tylko wobec kalifa armii ghilmanów. Dowódcy tej utworzonej za panowania Al-Ma'muna i Al-Mu'tasima przejęli faktyczną władzę nad państwem.

Przez te lata ród Abbasydów nie rozrastał się zbytnio. Kalif Al-Mahdi miał co prawda dwóch synów, lecz tylko młodszy z nich, Harun al-Rashid doczekał się dzieci - trójki synów, z których tylko najmłodszy, Al-Mu'tasim, doczekał się potomków - kolejnych trzech synów: Al-Wathiqa (817), Al-Mu'tawakkila (821) i Muhammada (823).

Potomkowie trójki braci

Al-Wathiq

Drzewo genealogiczne dynastii Abbasydów

Najstarszy spośród braci, Al-Wathiq, został po śmierci ojca w 842 r. kalifem. Do tego czasu doczekał się jednego syna, Al-Muhtadiego. Miał on dwie żony, obie pochodzące z nizin społeczeństwa - Saaman i Mastanę. Po śmierci Al-Wathiqa kalifem został jego brat, Al-Mu'tawakkil, lecz Al-Muhtadi, jako jego bliska rodzina, wciąż pełnił ważne funkcje. Z powodu konfliktów wewnętrznych, zwanych Anarchią w Samarze, kalifów dowódcy tureccy zmieniali jak rękawiczki. Proces wychodzenia na prostą rozpoczęły działania Al-Mu'tazza Nieprawego, lecz jeszcze przez kilka lat dochodziło do buntów i przewrotów. Dzięki jednemu z nich w 872 r. Al-Muhtadi został kalifem. W ciągu swojego trwającego do śmierci w 880 r. panowania doczekał się z Saaman dwójki dzieci: syna Murada (877) i córki Semeah (878). Władzę po ojcu objął będący dzieckiem Murad, lecz ta próba wprowadzenia dziedziczenia tronu nie spotkała się z dobrym przyjęciem i w 883 r. kalif został obalony przez Al-Mu'tadida. Później dwukrotnie się ożenił, lecz nie doczekał się dziecka. Jego siostra, ożeniona z Kurdem Kurbogą, również nie miała tego szczęścia. W ten sposób ta gałąź Abbasydów wymarła w 898 r.na Muradzie właśnie.

Muhammad

Najmłodszy z braci, z tej racji, że był najmłodszy, miał najmniejsze szanse na przejęcie władzy. W 840 r. doczekał się syna, Al-Musta'ina. Sam zaś zmarł w 860 r. Zaledwie dwa lata później, z powodu Anarchii w Samarze, na tron kalifa wyniesiono jego syna. Nie pełnił jednak swojego urzędu długo - został bowiem zamordowany w 866 r. przez popleczników Al-Mu'tazza Nieprawego.

Al-Mu'tawakkil

Środkowemu bratu, Al-Mu'tawakkilowi oraz jego potomkom udało się osiągnąć największy sukces. Po śmierci brata, Al-Wathiqa, przejął tytuł kalifa. I choć został zamordowany w 861 r., co bezpośrednio rozpoczęło Anarchię w Samarze, to jednak w ciągu swojego czterdziestoletniego życia doczekał się czwórki dzieci: braci-bliźniaków Al-Muntasira i Al-Muwaffaka (840), Al-Mu'tamida (844) i Al-Mu'tazza (847), do którego w przyszłości przylgnie przydomek "Nieprawy".

Kalifat za rządów Al-Mu'tazza Nieprawego

Po śmierci ojca bracia przyłączyli się do walki o tron, lecz bardziej jako figuranci, kierowani przez dowódców ghilmanów. Tak więc w 861 r. kalifem został Al-Muntasir, lecz został po pół roku obalony i zamordowany, nie doczekawszy się potomka. W 866 r. siłą po władzę sięgnął Al-Mu'tazz. Rozpoczął on wprowadzanie reform, mających ustabilizować kraj, lecz został zamordowany w 872 r., również bezdzietnie. Po nim rządy przejął Al-Mu'mid, lecz tylko na półtorej miesiąca, ponieważ obalił go i następnie zamordował w 873 r. Al-Muhtadi. Również i ten z braci nie doczekał się potomka. W tej sytuacji jedynym przy życiu synem Al-Mu'tawakkila pozostał Al-Muwaffak. I od niego pochodzą wszystkie obecne i przeszłe gałęzie dynastii.

Potomkowie Al-Muwaffaka

Mianowany sułtanem Bagdadu, Al-Muwaffak miał, zgodnie z prawem koranicznym, Szariatem, trzy żony - Rashidę, Munawwar z możnego rodu Tawfiqidów oraz Kamalę. Z tą pierwszą doczekał się dwóch synów: Ubayda (880) i Burhanaddina (887), a z tą trzecią - jednego syna, mianowicie Al-Mu'tadida (857).

Po obaleniu Murada w 883 r. Al-Mu'tadid został kalifem Arabii. Wprowadził on wiele reform i kontynuował te, które zapoczątkował Al-Mu'tazz. Dzięki temu Kalifat zaczął podnosić się ze zniszczeń wielu lat wojen domowych. Sam ożenił się w ciągu życia czterokrotnie i doczekał się trójki legalnych dzieci: syna Abdul-Qadir (883) i dwóch córek: Rafiqi (884) i Saaman (885). Ta pierwsza w przyszłości ożeni się z założycielem dynastii Erdemidów, Erdemem, a ta pierwsza - z członkiem arabskiej dynastii z Hiszpanii, Ubaydem Alkadydem, emirem Plasencii.

W 892 r. zmarł jednak Al-Muwaffak, a rok później także Al-Mu'tadid. W efekcie tytuł najważniejszego świeckiego i duchownego przywódcy muzułmanów otrzymał jego syn, Abdul-Qadir.

Rządy Abdul-Qadira

Kalifat na początku rządów Abdula-Qadira Wielkiego

Trwające aż pięćdziesiąt siedem lat panowanie Abdul-Qadira uważa się za srebrny wiek Kalifatu. Ponowił on podboje arabskie, kierując się przeciwko niezależnym emiratom i sułtanatom oraz Cesarstwu Bizantyjskiemu. Oprócz wspaniałego okresu rozkwitu i prosperity obok państwa przeżywała także dynastia Abbasydów. Choć w 901 stryj Ubayd, a w 907 kolejny, Burhanaddin osierocił jednego syna - Al-Muwaffaka, to jednak sam Abdul, ożeniwszy się w ciągu swojego życia aż sześć razy, doczekał się mnóstwa dzieci: z Negar Tawfiqid dwóch córek, Taliby (910) i Hanify (912), które ożenił później z arabskimi możnowładcami; z Nilufer Soleyman dwóch córek: Sholi (905) i Reshawny (912), którą ożenił z lewantyńskim możnym, oraz syna Zeyda (907); z Nilufer Alidyd córki Sheevy (905), przyszłej żony perskiego sułtana Bukhary; a z Gulçiçek Soleyman dwóch córek: Shahzadah (906) i Saaman (909), które również ożeniły się z arabskimi moznowładcami oraz syna, Khalila (907). Z dwoma pozostałymi żonami, Maryam Isaid oraz Touran Safaryd nie doczekał się dziecka, lecz mimo to Abdul-Qadir spłodził aż dziewięciorga potomków. Kalif zadbał o swoje dzieci, żeniąc córki z bogatymi możnowładcami, dbając w ten sposób o sytuację wewnętrzną i zewnętrzną Kalifatu, synów natomiast uposażył tak, by mogli uczyć się sztuki rządów.

Abdul Qadir zmarł w 950 r. Zdołał przeżyć swoją córkę, Shahzadah (zmarła w 931 r.). Władze po nim przejął jego starszy syn, Zeyd.

Rządy Zeyda Wielkiego

Panowanie Zeyda było równie udane, co jego ojca. Za jego czasów udało się Arabom w końcu powalić swojego arcywroga, Bizancjum. Podbite zostały olbrzymie połacie ziem tak w Azji, jak i w Europie. Nadal trwała również świetność Abbasydów. Kalif Zeyd, podobnie jak Abdul-Qadir, ożenił się sześciokrotnie i doczekał się wielu dzieci - z Akgul Musidyd spłodził trójkę synów: Abdula-Qadira (940), Khaireddina (942) i Azama (948); z Nahal Ghazidyd - trzech synów: Burhanaddina (946), Jibrila (948) i Taliba (948) oraz córkę Saaman (935); z Khaterah Sirhanid - syna Mubaraka (965) i córkę Rasę (955); zaś z Tanaz - syna Alego; a z Neelab Sirhanid - córkę Sheeftah. Z szóstą żoną, Sorayą, nie doczekał się dziecka. Zeyd spłodził więc aż jedenaścioro dzieci - ośmioro synów i trzy córki. Córki ożeniono ponownie z arabskimi możnymi, np. Erdemidami, synowie zaś otrzymali własne sułtanaty, którymi rządzili. W większości były to niedawne tereny bizantyjskie.

Zeyd zmarł w 986 r. Osierocił ośmioro dzieci - trójkę bowiem (Abdula-Qadira, Khaireddina i Burhanaddina) zdołał przeżyć (zmarli odpowiednio w 949, 950 i 980). Przeżył także swojego krewniaka, Al-Muwaffaka (972). władzę po nim przejął jego najstarszy syn, Talib, z powodu swojej postury nazywany Grubym.

Rządy Taliba Grubego i podział dynastii

Kalifat za czasów Taliba Grubego

Za panowania Taliba Grubego Imperium Arabskie podbiło rządzony przez Tulunidów Egipt oraz odparło I krucjatę, lecz sam kalif został obalony przez Aarifa I, co spowodowało pierwszą przerwę w rządach Abbasydów nad Kalifatem. Również w ciągu rządów Taliba, z powodu upadku jego rządów, Abbasydzi podzielili się na liczne gałęzie. W ten sposób synowie Zeyda Wielkiego: Azam, Burhanaddin, Jibril i Mubarak stali się założycielami gałęzi, odpowiednio: askalońskiej, edesseńskiej, charsaniońskiej i trakezyjskiej.

Kalif Talib tymczasem ożenił się ośmiokrotnie, doczekał się zaś aż dwanaściorga dzieci - z Tanaz Musaid trzech córek: Rashidy (973) i bliźniaczek Sholi i Rasy (978); z Salmą Musidyd dwóch córek: bliźniaczek Hafimy i Saaman (974), oraz trzech synów: Abdula (983), Taliba (978) i Hafiza (975); z Özlem Erdemid córki Shameem (969); z Sajidą Isaid dwóch synów: Abdula-Gafura (998) i Aghlaba (1004); zas ze Sholah Isaid córki Yagany (993). Z pozostałymi żonami, mianowicie z Hafsą Musidid, Ayasun i z Asą nie miał o potomków. Większość córek ożeniono z arabskimi możnymi, synowie zaś po obaleniu Taliba i jego odejściu do Bułgarii podzielili się i założyli nowe gałęzie dynastii Abbasydów - Talib - anatolijską, Hafiz - egipską, Abdul-Gafur - nubijską,

Gałęzie dynastii

Na przestrzeni wieków Abbasydzi podzielili się na wiele gałęzi:

Advertisement